Στη Λαμία θα παρουσιαστεί το βιβλίο «Το Έκτακτον Στρατοδικείον Λαμίας 1946-1950», μια έκδοση της Σύγχρονης Εποχής, επιμελημένη από τον φιλόλογο και συγγραφέα Δημήτριο Νάτσιο, πρώην προϊστάμενο των Γενικών Αρχείων στη Φθιώτιδα.
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο εκδήλωσης της Τομεακής Επιτροπής Φθιώτιδας του ΚΚΕ και των εκδόσεων Σύγχρονη Εποχή, την Τετάρτη 3 Ιουνίου, στις 8:00 το βράδυ, στο Δημοτικό Θέατρο Λαμίας.
Όπως ενημέρωσαν το κοινό στη σημερινή συνέντευξη τύπου το μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ Κώστας Μπασδέκης και το μέλος του ΚΚΕ Φθιώτιδας Δημήτρης Αλεξόπουλος, στην εκδήλωση θα γίνει χαιρετισμός-παρέμβαση από τον Γενικό Γραμματέα της Κ.Ε. του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα. Την παρουσίαση του βιβλίου θα πραγματοποιήσει ο ίδιος ο Κώστας Μπασδέκης.
Σύντομη παρέμβαση θα κάνει και η Σοφία Βακιρτζηδέλη, προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους, τα οποία συνέβαλαν στη συγγραφή του βιβλίου, ενώ θα ακολουθήσει παρέμβαση και από τον ίδιο τον συγγραφέα, Δημήτριο Νάτσιο.
Η έκδοση ανοίγει ένα σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας, που αφορά την περίοδο 1946-1949 και τη λειτουργία του Έκτακτου Στρατοδικείου Λαμίας. Το βιβλίο, σύμφωνα με τους διοργανωτές, αποτελεί αποτέλεσμα μακρόχρονης αρχειακής έρευνας του συγγραφέα, η οποία εκτείνεται σε βάθος άνω των 40 ετών.
Μέσα από τεκμηριωμένα και διασταυρωμένα στοιχεία, η έκδοση καταγράφει τις θανατικές καταδίκες που εκτελέστηκαν, αλλά και τις ποινές φυλάκισης που επιβλήθηκαν την περίοδο εκείνη. Παράλληλα, αποτυπώνονται τα βασικά στοιχεία των εκτελεσμένων, καθώς και οι ημερομηνίες των εκτελέσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το Έκτακτο Στρατοδικείο Λαμίας ξεκίνησε τη δράση του στις 30 Οκτωβρίου 1946, μέσα στο ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα που είχε διαμορφωθεί μετά την αναγγελία ίδρυσης του Γενικού Αρχηγείου του Δημοκρατικού Στρατού.
Από το 1946 έως το 1950, στο Έκτακτο Στρατοδικείο Λαμίας παραπέμφθηκαν προς δίκη 3.294 άτομα. Από αυτά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, καταδικάστηκαν 1.694 άτομα, δηλαδή περίπου ένας στους δύο από όσους παραπέμφθηκαν.
Από τους καταδικασθέντες, σε 416 επιβλήθηκε η ποινή του θανάτου, σε 300 ισόβια κάθειρξη, σε 767 ποινές κάθειρξης από 10 έως 20 έτη, ενώ σε 211 επιβλήθηκαν ποινές έως 10 έτη.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περιοχή της Ξηριώτισσας Λαμίας, η οποία χαρακτηρίζεται στο κείμενο ως τόπος εκτελέσεων για περίπου 200 αγωνιστές, άνδρες και γυναίκες. Από τους συνολικά εκτελεσμένους, οι 24 ήταν γυναίκες. Αναφέρεται επίσης ότι εκτελέστηκαν τέσσερα ανδρόγυνα, ενώ ένα από αυτά εκτελέστηκε μαζί με την κόρη του, ηλικίας μόλις 18 ετών. Μαζική εκτέλεση 21 αγωνιστών πραγματοποιήθηκε στις 5 Μαΐου 1948.
Γίνεται αναφορά και σε πρόσωπα που, σύμφωνα με το κείμενο, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στον Εθνικοαπελευθερωτικό Αγώνα και στη μετέπειτα περίοδο. Ανάμεσά τους αναφέρονται ο Γιώργης Γιαταγάνας, στέλεχος του ΚΚΕ και γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Φθιωτιδοφωκίδας, ο Νίκος Κομπλίτης, γνωστός ως «Χελμός», καπετάνιος του ΕΛΑΣ στην περιοχή του Ξηρομέρου Αιτωλοακαρνανίας, ο Κώστας Γελαδάς, γραμματέας της Επιτροπής Πόλης Λαμίας, καθώς και άλλα στελέχη του ΚΚΕ.
Αναφέρονται ακόμη αγωνιστές από τη Θεσσαλία, όπως η δασκάλα Βαγγελίτσα Κουσιάντζα, ηλικίας 25 ετών, και ο Βασίλης Τσιρώνης, γραμματέας της Επιτροπής Πόλης Καρδίτσας. Στο κείμενο γίνεται επίσης αναφορά στον Δημήτρη Κούκουρα, αντισυνταγματάρχη του ΕΛΑΣ, καθώς και στη Βασιλική Ντάνου, η οποία χαρακτηρίζεται ως η πρώτη αντάρτισσα στη Φθιώτιδα.
Μέσα από το βιβλίο αναδεικνύεται πως ο εμφύλιος πόλεμος δεν περιορίστηκε μόνο στις στρατιωτικές συγκρούσεις, αλλά επεκτάθηκε και στο επίπεδο της κρατικής καταστολής, των δικαστηρίων και των ποινών. Παράλληλα, οι διοργανωτές σημειώνουν ότι το βιβλίο αποτελεί φόρο τιμής στους εκτελεσμένους και στους αγωνιστές της περιόδου.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 3 Ιουνίου στις 8:00 μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο Λαμίας, με τους διοργανωτές να απευθύνουν κάλεσμα συμμετοχής στον λαό της Λαμίας και της Φθιώτιδας.
