Μια ολοκληρωμένη εικόνα της επιχειρηματικότητας στη Φθιώτιδα παρουσιάστηκε μέσα από την πρωτοβουλία «Χαρτογραφώντας την Επιχειρηματικότητα της Φθιώτιδας», με επιμέλεια του Επιμελητηρίου Φθιώτιδας.

@lamiafm1.gr

Μια ολοκληρωμένη εικόνα της επιχειρηματικότητας στη Φθιώτιδα παρουσιάστηκε μέσα από την πρωτοβουλία «Χαρτογραφώντας την Επιχειρηματικότητα της Φθιώτιδας», με επιμέλεια του Επιμελητηρίου Φθιώτιδας #lamiafm1gr #fthiotida #oikonomia #business #data

♬ original sound – LamiaFM1.gr

Το βασικό χαρακτηριστικό της παρουσίασης ήταν ότι, για πρώτη φορά, η ανάλυση δεν στηρίχθηκε σε εκτιμήσεις ή αποσπασματικούς δείκτες, αλλά σε πραγματικά στοιχεία μητρώου του Επιμελητηρίου, καλύπτοντας 10.092 ενεργές επιχειρήσεις, 7 δήμους και τάσεις πενταετίας.

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν έμεινε στην «ποσότητα». Μέσα απο την παρουσίαση τέθηκε το κρίσιμο ερώτημα που καθορίζει κάθε σοβαρή ανάγνωση των αριθμών.

Ναι ανοίγουν επιχειρήσεις όπως θα δούμε αναλυτικά στη συνέχεια, αλλά τι γίνεται με τη βιωσιμότητά τους;

Πόσες αντέχουν στον χρόνο και με ποια πραγματική επίδραση στην τοπική οικονομία;

Η παρουσίαση τοποθέτησε την επιχειρηματική δραστηριότητα της Φθιώτιδας μέσα σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων:

• 2010–2018: δημοσιονομική κρίση, με μακρά περίοδο οικονομικής προσαρμογής και έντονης πίεσης για τις επιχειρήσεις.
• 2020–2021: πανδημική κρίση, με τις επιπτώσεις του COVID-19 στην παγκόσμια και τοπική αγορά.
• 2022–2025: ενεργειακή – γεωπολιτική κρίση, με κόστος ενέργειας, πληθωρισμό και διεθνείς εντάσεις.
• σήμερα: «σημερινή πραγματικότητα», με προσπάθεια σταθεροποίησης σε ένα περιβάλλον συνεχών αλλαγών.

Μέσα σε αυτή την αλληλουχία, η επιχειρηματικότητα εμφανίζεται να επιδεικνύει αντοχές, αλλά χωρίς να μπορεί να θεωρηθεί «θωρακισμένη».

Στο μέρος «Πού βρισκόμαστε σήμερα;» τονίστηκε ότι, με βάση στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που αξιοποιήθηκαν στην ανάλυση, η οικονομική δραστηριότητα δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα ΑΕΠ του 2008 (σε σταθερές τιμές). Η επισήμανση αυτή λειτούργησε ως υπενθύμιση ότι η αύξηση σε αριθμό επιχειρήσεων δεν ταυτίζεται αυτόματα με την αποκατάσταση της συνολικής οικονομικής ισχύος.

Παράλληλα παρουσιάστηκαν συγκριτικά στοιχεία πορείας ΑΕΠ (Στερεά Ελλάδα – Φθιώτιδα) σε βάθος χρόνου, τα οποία ενίσχυσαν την εικόνα της μακράς κάμψης, της σταδιακής ανάκαμψης και της ακόμη ατελούς επιστροφής σε προ κρίσης επίπεδα.

Τα βασικά δεδομένα του μητρώου: 10.092 ενεργές επιχειρήσεις σε 7 δήμους

Η «βάση» της χαρτογράφησης ήταν η ανάλυση μητρώου με τρία κύρια σημεία:

• Εγγεγραμμένες/ενεργές επιχειρήσεις: 10.092
• Δήμοι που καλύπτει η χαρτογράφηση: 7
• Πηγή δεδομένων: Στοιχεία απευθείας από το μητρώο του Επιμελητηρίου Φθιώτιδας

Το γεγονός ότι τα στοιχεία προέρχονται από το μητρώο του Επιμελητηρίου προσφέρει υψηλότερη «εγγύτητα» στην πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα, σε σχέση με αναλύσεις που βασίζονται αποκλειστικά σε γενικούς μακροδείκτες.

Στη συνολική κατανομή των επιχειρήσεων ανά τμήμα δραστηριότητας στη Φθιώτιδα, αναδείχθηκε η κυριαρχία του τριτογενούς τομέα:

• υπηρεσίες: 5.580 επιχειρήσεις (55%)
• εμπορικό: 2.753 επιχειρήσεις (27%)
• μεταποίηση: 1.753 επιχειρήσεις (17%)

Η εικόνα αυτή δείχνει μια οικονομία που στηρίζεται κυρίως στις υπηρεσίες, με σημαντικό βάρος εμπορίου, ενώ η μεταποίηση παραμένει μικρότερη αλλά κρίσιμη για την παραγωγική βάση και τη δημιουργία πιο ανθεκτικών αλυσίδων αξίας.

Στην κατανομή των επιχειρήσεων ανά νομική μορφή, προέκυψε μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική δομή:

• ατομική επιχείρηση: 70,0%
• ΙΚΕ: 9,1%
• ΟΕ (ομόρρυθμη): 8,7%
• ΕΕ (ετερόρρυθμη): 5,7%
• ΑΕ: 4,3%
• ΕΠΕ: 1,8%
• λοιπές: 0,4%

Η κυριαρχία των ατομικών επιχειρήσεων συνδέεται με μικρό μέγεθος, ευελιξία και χαμηλότερα εμπόδια εισόδου, αλλά ταυτόχρονα με αυξημένη ευαλωτότητα σε κρίσεις, χρηματοδοτικούς περιορισμούς και μεταβολές ζήτησης.

Σε αυτό το σημείο καταγράφηκε και μια κρίσιμη διευκρίνιση: η αύξηση στις ΙΚΕ αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών. Πρόκειται για σημείο που βοηθά να ερμηνευτεί η μεταβολή της νομικής μορφής όχι ως «γενική αναβάθμιση» εταιρικής ωριμότητας, αλλά ως αποτέλεσμα ενός συγκεκριμένου επενδυτικού κύματος.

Στην κατανομή επιχειρήσεων ανά δήμο, ο Δήμος Λαμιέων εμφανίζεται να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας:

• Δήμος Λαμιέων: 5.244 (52%)
• Λόκρων: 1.454 (14%)
• Καμένων Βούρλων: 857 (9%)
• Στυλίδας: 747 (7%)
• Δομοκού: 643 (6%)
• Μακρακώμης: 632 (6%)
• Αμφίκλειας-Ελάτειας: 493 (5%)

Η εικόνα αυτή είναι κρίσιμη και για την ανάγνωση των ροών (εγγραφές/διαγραφές). Η «μάζα» που κινείται στη Λαμία αναπόφευκτα παράγει και μεγαλύτερους απόλυτους αριθμούς τόσο σε ιδρύσεις όσο και σε διακοπές.

Παρουσιάστηκε πίνακας δραστηριότητας ανά δήμο, όπου κάθε δήμος έχει διαφορετικές έμφασεις (εμπόριο, εστίαση/καταλύματα, τέχνες/ψυχαγωγία, μεταποίηση, ενέργεια, λοιπές υπηρεσίες).

Ιδιαίτερη συζήτηση έγινε για την ενέργεια, καθώς σε συγκεκριμένες περιπτώσεις εμφανίζονται υψηλά ποσοστά. Επισημάνθηκε όμως κάτι ουσιώδες: το υψηλό ποσοστό «ενέργειας» δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη μεγάλη ή και καθόλου αναπτυξιακή επίδραση σε έναν δήμο. Με άλλα λόγια, μπορεί να αυξάνει τη στατιστική παρουσία στο μητρώο ή να συνδέεται με επενδυτικά σχήματα (π.χ. φωτοβολταϊκά), αλλά δεν είναι δεδομένο ότι μεταφράζεται σε ισχυρή διάχυση εισοδήματος, θέσεων εργασίας ή τοπικής κατανάλωσης.

Το πιο «δυνατό» αριθμητικό μήνυμα της παρουσίασης ήταν το ισοζύγιο της τελευταίας πενταετίας:

• σύνολο εγγραφών: 3.362 (νέες επιχειρήσεις ξεκίνησαν δραστηριότητα)
• σύνολο διαγραφών: 1.580 (επιχειρήσεις διέκοψαν λειτουργία)
• καθαρό ισοζύγιο: +1.782

Σε πρώτη ανάγνωση, το αποτέλεσμα είναι αισιόδοξο: Η επιχειρηματική βάση διευρύνεται.

Παρουσιάστηκε και διάγραμμα που αποτυπώνει την ετήσια εξέλιξη εγγραφών/διαγραφών στην περίοδο 2020–2025, αναδεικνύοντας διακυμάνσεις ανά έτος αλλά διατηρώντας, σε συνολικό επίπεδο, το θετικό πρόσημο της πενταετίας.

Το διάγραμμα «εγγραφές – διαγραφές ανά δήμο» ανέδειξε ότι:

• ο Δήμος Λαμιέων εμφανίζει μακράν τους μεγαλύτερους απόλυτους αριθμούς εγγραφών και διαγραφών (λόγω μεγέθους)
• στους υπόλοιπους δήμους, οι απόλυτοι αριθμοί είναι σαφώς μικρότεροι, αλλά η χαρτογράφηση επιτρέπει πλέον να εντοπίζονται οι τοπικές τάσεις.

Και εδώ επιστρέφει το βασικό ερώτημα:

Το ότι ανοίγουν περισσότερες επιχειρήσεις από όσες κλείνουν δεν μας λέει πόσες από τις νέες θα επιβιώσουν και με τι προοπτική. Η βιωσιμότητα είναι διαφορετική μέτρηση από το ισοζύγιο.

Σε πίνακα με τους κλάδους που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη δυναμική νέων ιδρύσεων την τριετία 2023–2025, αναδείχθηκαν οι εξής κορυφαίες κατηγορίες:

• χονδρικό και λιανικό εμπόριο: 2023 69, 2024 61, 2025 108 – σύνολο 238
• τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία: 2023 35, 2024 73, 2025 108 – σύνολο 216
• υπηρεσίες καταλύματος και εστίασης: 2023 34, 2024 66, 2025 91 – σύνολο 191
• μεταφορά και αποθήκευση: 2023 34, 2024 44, 2025 53 – σύνολο 131
• παροχή ηλεκτρικού ρεύματος / φυσικού αερίου / ατμού / κλιματισμού: 2023 69, 2024 23, 2025 26 – σύνολο 118
• άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών: 2023 34, 2024 22, 2025 47 – σύνολο 103

Στο σύνολο των συγκεκριμένων ομάδων, οι νέες ιδρύσεις εμφανίζονται αυξημένες το 2025 (433) έναντι των δύο προηγούμενων ετών (275 το 2023, 289 το 2024), στοιχείο που παραπέμπει σε έντονη κινητικότητα.

Η δομή αυτή, όμως, έχει και δεύτερη ανάγνωση. Η υψηλή δυναμική σε εμπόριο/εστίαση/ψυχαγωγία συνδέεται συχνά με χαμηλότερα εμπόδια εισόδου και εποχικότητα, άρα ενδέχεται να κρύβει και μεγαλύτερο ρίσκο «γρήγορης εξόδου» για ένα μέρος των νέων επιχειρήσεων. Και πάλι, η βιωσιμότητα γίνεται ο πυρήνας της συζήτησης.

Σε συνοπτικό σχήμα αποτυπώθηκαν οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η επιχειρηματικότητα:

• περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση
• έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού
• άνισοι όροι παγκόσμιου ανταγωνισμού
• συνεχείς αλλαγές κανονιστικού περιβάλλοντος
• δημογραφική συρρίκνωση

Το πλαίσιο αυτό εξηγεί γιατί το «άνοιγμα επιχείρησης» δεν αποτελεί από μόνο του εγγύηση επιβίωσης ή ανάπτυξης.

Η παρουσίαση περιέγραψε ένα πλέγμα απαντήσεων/παρεμβάσεων:

• συνεχής εκπαίδευση
• θεσμικές παρεμβάσεις
• ενίσχυση εξωστρέφειας
• διάλογος με επιχειρήσεις και δικτύωση
• δεδομένα και όχι εκτιμήσεις: παρατηρητήριο επιχειρηματικότητας, διασύνδεση με μηχανισμούς/πηγές (αναφέρθηκαν ενδεικτικά ΕΡΓΑΝΗ – ΑΑΔΕ – ΤτΕ)
• σύγχρονες ψηφιακές υπηρεσίες / επένδυση σε AI

Ως μια σύνοψη της παρουσίασης ως κεντρικό νόημα μπορούμε να κρατήσουμε πως η πληροφορία πρέπει να μετατρέπεται σε στρατηγική και τα δεδομένα σε απόφαση, με βάση τη λογική ότι «αν κάτι δεν μπορείς να το μετρήσεις, δεν μπορείς να το βελτιώσεις» (αναφορά στον Peter Drucker).

Στο κλείσιμο, τα συμπεράσματα συνοψίστηκαν σε πέντε ενότητες:

1. ανθεκτικότητα αλλά όχι θωράκιση
2. δομή μικρού μεγέθους
3. χωρική και κλαδική συγκέντρωση
4. χρηματοδοτικό και επενδυτικό κενό
5. δημογραφία και ανθρώπινο δυναμικό

Η ουσία αυτών των σημείων είναι ότι η Φθιώτιδα εμφανίζει επιχειρηματική κινητικότητα και αντοχή, όμως παραμένει ευάλωτη σε δομικούς παράγοντες.

Μικρή κλίμακα, συγκέντρωση σε συγκεκριμένους κλάδους, περιορισμένη χρηματοδότηση και δυσκολία στελέχωσης.

Τι χρειάζεται όμως για να περάσει η αγορά από την επιβίωση στην ανάπτυξη;

Η παρουσίαση έκλεισε με πέντε προτεραιότητες πολιτικής/στρατηγικής:

1. μεγέθυνση επιχειρήσεων
2. ενίσχυση μεταποίησης και τουρισμού
3. διαμόρφωση πλαισίου για προσέλκυση επενδύσεων
4. στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία
5. διασύνδεση εκπαίδευσης με την αγορά

Οι προτεραιότητες αυτές λειτουργούν ως γέφυρα ανάμεσα στα δεδομένα και στην πρακτική. Αν ο στόχος είναι η βιωσιμότητα, τότε το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθούν οι εγγραφές, αλλά να ενισχυθεί η δυνατότητα των επιχειρήσεων να μεγαλώσουν, να επενδύσουν, να βρουν ανθρώπους και να σταθούν απέναντι στον ανταγωνισμό.

το τελικό συμπέρασμα: το ισοζύγιο είναι αρχή, όχι τέλος

Η χαρτογράφηση του Επιμελητηρίου Φθιώτιδας έδωσε μια σπάνια καθαρή εικόνα: πόσες επιχειρήσεις υπάρχουν, πού βρίσκονται, σε ποιους κλάδους ανοίγουν οι νέες, ποια είναι η νομική τους μορφή και ποια είναι η ισορροπία εγγραφών–διαγραφών.

Το καθαρό +1.782 στην πενταετία είναι ένα θετικό σήμα. Όμως το πραγματικό στοίχημα —και η πιο ώριμη ερώτηση— παραμένει: πόσες από αυτές τις νέες επιχειρήσεις θα είναι βιώσιμες και τι αποτύπωμα θα αφήσουν στην πραγματική οικονομία της Φθιώτιδας;