Με επίσημη απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, η Καρυά Υπάτης του Δήμου Λαμιέων αναγνωρίζεται πλέον ως Μαρτυρικός Τόπος, λόγω της τραγικής ιστορικής της σημασίας κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Η απόφαση αυτή έρχεται να αποδώσει δικαιοσύνη στη μνήμη εκατοντάδων Εβραίων της Θεσσαλονίκης που υπέστησαν φρικτές συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας στην περιοχή.
Από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 1943, περισσότεροι από 300 Εβραίοι εργάστηκαν υπό ακραία βίαιες και απάνθρωπες συνθήκες σε έργα διάνοιξης παρακαμπτήριας γραμμής του σιδηροδρόμου Αθηνών–Θεσσαλονίκης, σε σημείο κοντά στο Λιανοκλάδι. Το βάθος του ορύγματος έφτανε τα 100 μέτρα, με πλάτος 20 μέτρα, και οι συνθήκες χαρακτηρίζονται από τα ιστορικά έγγραφα ως ένα από τα χειρότερα εργοτάξια της περιόδου. Παρά την τυπική ιταλική κατοχή της περιοχής, ο πλήρης έλεγχος ασκούνταν από τις ναζιστικές γερμανικές δυνάμεις.
Όσοι κρατούμενοι δεν υπέκυψαν στις κακουχίες ή δεν εκτελέστηκαν επί τόπου, μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης — με τελικό προορισμό κυρίως το Άουσβιτς.
Μία ιδιαίτερα σημαντική συμβολή στην ανάδειξη αυτής της σκοτεινής σελίδας της ιστορίας αποτελεί η εργασία του αρχιτέκτονα Ανδρέα Ασαέλ, γιου ενός από τους ελάχιστους επιζώντες. Ο Ασαέλ εντόπισε φωτογραφικό αρχείο 200 εικόνων, από Γερμανό έμπορο, εκ των οποίων οι 80 απεικονίζουν την Καρυά και τους κρατούμενους κατά τη διάρκεια των έργων. Το πολύτιμο αυτό υλικό έχει τεκμηριωθεί από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, μέσα από το ερευνητικό έργο «Θανατηφόρα καταναγκαστική εργασία στην Καρυά – Γερμανική Κατοχή στην Ελλάδα», καθώς και από το Κέντρο Τεκμηρίωσης Θυμάτων των Ναζί.
Η εξαιρετικά σημαντική έκθεση φωτογραφικού και τεκμηριωτικού υλικού, η οποία ξεκίνησε από το Μουσείο Μπενάκη και σήμερα φιλοξενείται στη Θεσσαλονίκη, αναμένεται να έρθει στη Λαμία τον Φεβρουάριο του 2026, όπου και θα παραμείνει για δύο μήνες. Όπως ανακοίνωσε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Λαμία FM-1 96.2 η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Λαμιέων, Ειρήνη Σόλια, έχει ήδη προγραμματιστεί να επισκεφθούν την έκθεση όλα τα σχολεία της περιοχής, ώστε οι νέες γενιές να γνωρίσουν την αληθινή ιστορία αυτού του τόπου.
Η αναγνώριση της Καρυάς Υπάτης ως Μαρτυρικού Τόπου αποτελεί ένα βήμα προς την ιστορική δικαίωση και την ανάδειξη της τοπικής – αλλά και εθνικής – μνήμης, υπενθυμίζοντας πως η ιστορία δεν πρέπει να ξεχνιέται, αλλά να διδάσκεται.
Ακούστε αναλυτικά:
