Σήμερα, περισσότερα από 400 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως υποφέρουν από αλλεργική ρινίτιδα, μια φλεγμονή των ρινικών οδών που προκαλείται από αλλεργιογόνα όπως η γύρη, η σκόνη ή το τρίχωμα ζώων. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν καταρροή, φτέρνισμα, φαγούρα στα μάτια και σε σοβαρές περιπτώσεις δυσκολία στην αναπνοή.
Τι είναι η αλλεργική ρινίτιδα
Παρά τη συχνότητά της, η αλλεργική ρινίτιδα συχνά δεν αντιμετωπίζεται ως σοβαρή πάθηση. Ωστόσο, επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Διαταράσσει τον ύπνο, προκαλεί κόπωση και μπορεί ακόμη και να επηρεάσει τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών.
Ταυτόχρονα, έχει και πιο σοβαρές συνέπειες: αυξάνει τον κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων, ενώ μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη άσθματος ή να επιδεινώσει ήδη υπάρχον άσθμα. Σημειώνεται ότι η φλεγμονή στη μύτη μπορεί να επηρεάσει και τους πνεύμονες.
Παράλληλα, τα περιστατικά φαίνεται να αυξάνονται διεθνώς, ενώ η κλιματική αλλαγή εντείνει τα συμπτώματα, κάνοντας τις εποχιακές αλλεργίες πιο έντονες και παρατεταμένες.
Ανοσοθεραπεία για τις αλλεργίες
Τον 1ο αιώνα π.Χ., ο βασιλιάς του Πόντου, Μιθριδάτης ΣΤ‘, χορηγούσε στον εαυτό του βαθμιαία αυξανόμενες μη θανατηφόρες δόσεις δηλητηρίου, ώστε να αναπτύξει τελικά ανοσία. Η πρακτική αυτή έμεινε γνωστή στην ιστορία ως μιθριδατισμός.
Παρόμοια, αλλά σε λιγότερο ακραίο βαθμό είναι και η ιδέα της ανοσοθεραπείας απέναντι στις αλλεργίες. Ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, γιατροί δοκίμαζαν ενέσεις με εκχυλίσματα γύρης για να μειώσουν τα συμπτώματα των ασθενών.
Οι λεγόμενες «ενέσεις αλλεργίας» αποδείχθηκαν αποτελεσματικές, αλλά συνοδεύονταν από έναν μικρό –αν και υπαρκτό– κίνδυνο σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.
Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη μιας πιο ασφαλούς εναλλακτικής: της υπογλώσσιας ανοσοθεραπείας. Αντί για ενέσεις, ο ασθενής λαμβάνει το αλλεργιογόνο σε σταγόνες ή δισκία κάτω από τη γλώσσα.
Παρότι αρχικά αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό, οι μελέτες έδειξαν ότι είναι εξίσου αποτελεσματική και πολύ πιο ασφαλής, με εξαιρετικά σπάνιες σοβαρές παρενέργειες. Σήμερα, θεωρείται μια καθιερωμένη θεραπεία διεθνώς.
Πώς λειτουργεί και πόσο αποτελεσματική είναι
Σε αντίθεση με τα περισσότερα φάρμακα που απλώς αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα, η ανοσοθεραπεία στοχεύει στην αιτία: «εκπαιδεύει» το ανοσοποιητικό σύστημα να μην αντιδρά υπερβολικά.
Χορηγείται σε δύο μορφές ανάλογα την προτίμηση του ασθενή: σε ενέσεις (δεν μπορείτε να τις κάνετε μόνοι σας, χρειάζεται επίσκεψη στον γιατρό) και σε υπογλώσσια.
Η θεραπεία ξεκινά πριν από την περίοδο της γύρης και συνεχίζεται καθημερινά. Για μακροχρόνια αποτελέσματα, απαιτείται συνέπεια για περίπου τρία χρόνια.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να μειώσει σημαντικά τα συμπτώματα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η βελτίωση διαρκεί ακόμη και χρόνια μετά τη διακοπή της. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι μπορεί να προλάβει την εμφάνιση άσθματος, ιδιαίτερα σε παιδιά.
Ωστόσο, δεν είναι πανάκεια. Οι διαθέσιμες θεραπείες καλύπτουν περιορισμένο αριθμό αλλεργιογόνων, ενώ η συμμόρφωση των ασθενών –η συνέπεια δηλαδή στη λήψη της θεραπείας– παραμένει πρόκληση.
Άλλες επιλογές για να αντιμετωπίσετε την αλλεργία στη γύρη
Για όσους δεν μπορούν ή δεν θέλουν να ακολουθήσουν ανοσοθεραπεία, υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις για τον έλεγχο των συμπτωμάτων.
Οι ειδικοί προτείνουν κυρίως ρινικά σπρέι που συνδυάζουν αντισταμινικά και κορτικοστεροειδή, τα οποία θεωρούνται πιο αποτελεσματικά από κάθε κατηγορία φαρμάκου μόνη της. Σημαντικό είναι να ξεκινούν πριν την έναρξη της εποχής των αλλεργιών και να χρησιμοποιούνται τακτικά.
Τα από του στόματος αντισταμινικά μπορούν επίσης να βοηθήσουν, αν και θεωρούνται λιγότερο ισχυρά. Οι νεότερης γενιάς επιλογές προτιμώνται, καθώς δεν προκαλούν υπνηλία.
Παράλληλα, η μείωση της έκθεσης στη γύρη παίζει σημαντικό ρόλο: κλειστά παράθυρα, χρήση καθαριστή αέρα, γυαλιά ηλίου ή μάσκας σε εξωτερικούς χώρους, καθώς και καλό πλύσιμο μετά την επιστροφή στο σπίτι.
