Γιατροί του ΕΣΥ, ένστολοι και δημόσιοι υπάλληλοι θα μπορούν να ασκούν άμισθα αυτοδιοικητικά καθήκοντα, χωρίς να εγκαταλείπουν τη θέση και τον μισθό τους – Η διάταξη που προκάλεσε αναστάτωση και η προσωρινή εξαίρεση έως το τέλος της θητείας

Έπειτα από αρκετές ημέρες αναμονής, αντιδράσεων και έντονης κινητικότητας στο παρασκήνιο της Αυτοδιοίκησης, «εμφανίστηκε» τελικά η πολυαναμενόμενη διορθωτική τροπολογία του Υπουργείου Εσωτερικών.

Μια τροπολογία που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μία συγκεκριμένη κατηγορία αιρετών: Τους άμισθους αντιδημάρχους και τους άμισθους αντιπεριφερειάρχες που εργάζονται παράλληλα στο Δημόσιο.

Πρόκειται για γιατρούς του ΕΣΥ, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, αστυνομικούς, πυροσβέστες, λιμενικούς και άλλους μόνιμους ή αορίστου χρόνου υπαλλήλους, οι οποίοι αναλαμβάνουν αυξημένες αρμοδιότητες σε δήμους και περιφέρειες χωρίς να εισπράττουν αντιμισθία από το αυτοδιοικητικό τους αξίωμα.

Και όμως, με βάση την επίμαχη διάταξη του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, τα συγκεκριμένα πρόσωπα κινδύνευαν να βρεθούν μπροστά σε ένα παράδοξο δίλημμα: Να προσφέρουν αμισθί στην Αυτοδιοίκηση, αλλά να αναστέλλεται αυτοδικαίως η άσκηση των κανονικών υπηρεσιακών τους καθηκόντων.

Το παράδοξο που άναψε φωτιές σε δήμους και περιφέρειες

Το άρθρο 294 του νέου Κώδικα προέβλεπε ότι, κατά τη διάρκεια της θητείας δημάρχων, περιφερειαρχών, αντιδημάρχων και αντιπεριφερειαρχών που είναι δημόσιοι υπάλληλοι, γιατροί του ΕΣΥ ή ένστολοι, αναστέλλεται αυτοδικαίως η άσκηση του δημόσιου λειτουργήματος ή των υπαλληλικών καθηκόντων τους.

Η πρόβλεψη αυτή μπορούσε να γίνει κατανοητή για έναν έμμισθο δήμαρχο, περιφερειάρχη ή αιρετό που λαμβάνει αντιμισθία για να ασκεί αποκλειστικά τα αυτοδιοικητικά του καθήκοντα.

Όταν, όμως, εφαρμοζόταν και στους άμισθους αντιδημάρχους και αντιπεριφερειάρχες, δημιουργούσε μια δύσκολα εξηγήσιμη κατάσταση.

Ένας γιατρός του ΕΣΥ, για παράδειγμα, θα μπορούσε να οριστεί άμισθος αντιδήμαρχος ή αντιπεριφερειάρχης, να μη λαμβάνει μισθό από τον δήμο ή την περιφέρεια και ταυτόχρονα να βρίσκεται αντιμέτωπος με την αναστολή των καθηκόντων του στο νοσοκομείο.

Αντίστοιχο ζήτημα δημιουργούνταν για αστυνομικούς, στρατιωτικούς, λιμενικούς και άλλους δημοσίους υπαλλήλους που είχαν αποδεχθεί να προσφέρουν σε έναν δήμο ή μία περιφέρεια χωρίς επιπλέον αμοιβή.

Ακριβώς αυτό ήταν που προκάλεσε «χαμό» σε πολλές αυτοδιοικητικές αρχές, καθώς άρχισαν να εμφανίζονται κωλύματα στην ανάθεση αρμοδιοτήτων, αμφιβολίες για τη νομιμότητα των αποφάσεων και, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, ακόμη και παραιτήσεις αιρετών.

Τι διορθώνει η νέα τροπολογία

Η διορθωτική ρύθμιση εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και προβλέπει ότι μέχρι τη λήξη της τρέχουσας αυτοδιοικητικής περιόδου δεν εφαρμόζεται η παράγραφος 1 του άρθρου 294 για τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η αυτοδίκαιη αναστολή των δημόσιων υπαλληλικών καθηκόντων δεν θα ενεργοποιείται για την παρούσα αυτοδιοικητική θητεία.

Οι άμισθοι αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες που είναι δημόσιοι λειτουργοί ή υπάλληλοι θα μπορούν, επομένως, να συνεχίσουν να υπηρετούν στην οργανική τους θέση, διατηρώντας τις αποδοχές και την υπηρεσιακή τους εξέλιξη, ενώ παράλληλα θα ασκούν τις αρμοδιότητες που τους έχουν μεταβιβαστεί από τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη.

Ο νέος Κώδικας διατηρεί, άλλωστε, μέχρι τη λήξη της αυτοδιοικητικής περιόδου 2024–2028 τον υφιστάμενο αριθμό αντιδημάρχων και αντιπεριφερειαρχών, συμπεριλαμβανομένων ρητά των άμισθων.

Άμισθος δεν σημαίνει διακοσμητικός

Η σημασία της τροπολογίας δεν είναι μόνο οικονομική.

Οι άμισθοι αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες μπορεί να μη λαμβάνουν αντιμισθία, αλλά συχνά αναλαμβάνουν κρίσιμους τομείς διοίκησης: Πολιτική Προστασία, δημόσια υγεία, κοινωνική πολιτική, καθαριότητα, τεχνικά έργα, αγροτική ανάπτυξη, μεταφορές ή διοικητική λειτουργία.

Δεν πρόκειται, δηλαδή, για τυπικές ή διακοσμητικές θέσεις. Πρόκειται για αιρετούς που μπορούν να υπογράφουν, να συντονίζουν υπηρεσίες, να εισηγούνται αποφάσεις και να έχουν την πολιτική ευθύνη ολόκληρων τομέων.

Η εφαρμογή της αρχικής διάταξης θα μπορούσε να στερήσει από δήμους και περιφέρειες έμπειρα στελέχη, μόνο και μόνο επειδή τα πρόσωπα αυτά εργάζονται στο Δημόσιο και είχαν δεχθεί να υπηρετήσουν την Αυτοδιοίκηση χωρίς δεύτερο μισθό.

Λύθηκε το πρόβλημα ή απλώς μετατέθηκε;

Η νέα ρύθμιση ξεμπλοκάρει άμεσα τις τοποθετήσεις και περιορίζει τον κίνδυνο νέων παραιτήσεων. Ταυτόχρονα, όμως, η φράση «για την τρέχουσα αυτοδιοικητική περίοδο» αφήνει πίσω της ένα σημαντικό ερώτημα.

Πρόκειται για οριστική αλλαγή φιλοσοφίας ή για μία προσωρινή ανακωχή μέχρι το 2028;

Για την ώρα, οι άμισθοι αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες μπορούν να συνεχίσουν να ασκούν τα καθήκοντά τους χωρίς να εγκαταλείπουν την επαγγελματική και υπηρεσιακή τους θέση.

Το πολιτικό ερώτημα, όμως, παραμένει: Γιατί χρειάστηκε να προκληθεί τέτοια αναστάτωση, ώστε να διορθωθεί μια διάταξη που ζητούσε ουσιαστικά από ορισμένους αιρετούς να εργάζονται αμισθί στην Αυτοδιοίκηση και παράλληλα να απομακρύνονται από τη δουλειά που τους εξασφάλιζε το εισόδημά τους;