Οι 25οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες, που συνδιοργανώνουν το Μιλάνο και η Κορτίνα ντ’ Αμπέτσο στην Ιταλία, ξεκινούν επίσημα την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, με την τελετή έναρξης στο “Σαν Σίρο” του Μιλάνου. Με αυτή την αφορμή, το Magazine παρουσιάζει τις 24 προηγούμενες διοργανώσεις, τις πόλεις που τις φιλοξένησαν, τους αθλητές και τις αθλήτριες που ξεχώρισαν, μαζί με χρήσιμα ιστορικά στοιχεία για κάθε μια από αυτές. Αφετηρία το 1924 στο Σαμονί της Γαλλίας και τερματισμός το 2022 στο Πεκίνο της Κίνας.

Οι 24 Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες έχουν φιλοξενηθεί σε 3 ηπείρους (Ευρώπη, Βόρεια Αμερική, Ασία) και 13 κράτη (Γαλλία, Ελβετία, ΗΠΑ, Γερμανία, Νορβηγία, Ιταλία, Αυστρία, Ιαπωνία, Γιουγκοσλαβία, Καναδάς, Ρωσία, Νότια Κορέα και Κίνα). Οι διοργανώτριες πόλεις ήταν 21, αφού τρεις από αυτές υποδέχθηκαν τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς από δυο φορές (Σεν Μόριτς 1928 & 1948, Λέικ Πλάσιντ 1932 & 1980 και Ίνσμπρουκ 1964 & 1978). Σε αυτές τις τρεις, θα προστεθεί φέτος η Κορτίνα ντ’Αμπέτσο (1956 και το 2026 συνδιοργανώτρια με το Μιλάνο) και το 2034 το Σολτ Λέικ Σίτι (2002).

Αναμνηστικά γραμματόσημα από Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Perry Mastrovito/Alamy/Visualhellas.gr

Από τις 24 προηγούμενες διοργανώσεις, οι 14 έχουν φιλοξενηθεί στην Ευρώπη, οι 6 στη Βόρεια Αμερική και οι 4 στην Ασία. Με το Μιλάνο και την Κορτίνα ντ’Αμπέτσο φέτος, τις Γαλλικές Άλπεις το 2030 και το Σολτ Λέικ Σίτι το 2034, η Ευρώπη θα φτάσεις τις 16 διοργανώσεις, η Βόρεια Αμερική τις 7 και η Ασία θα παραμείνει στις 4. Μέχρι σήμερα, στους 24 Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, είχαμε συνολικά 34.457 συμμετοχές, εκ των οποίων οι 23.826 ήταν άνδρες και οι 10.631 γυναίκες. Τα αντίστοιχα ρεκόρ είναι για τους άνδρες, οι 2.922 συμμετοχές το 2018 στη Νότια Κορέα, ενώ για τις γυναίκες οι 1.288 συμμετοχές το 2022 στο Πεκίνο.

Πάμε λοιπόν να δούμε πώς ξεκίνησε ο θεσμός το 1924 στο Σαμονί της Γαλλίας και πως εξελίχθηκε σε αυτά τα 98 χρόνια που πέρασαν μέχρι το 2022 και το Πεκίνο. Μαζί με τα ιστορικά στοιχεία που θα παραθέσουμε, θα θυμηθούμε και μερικές από τις σημαντικότερες Ολυμπιακές στιγμές κάθε διοργάνωσης, που αφορούν κυρίως τα επιτεύγματα των κορυφαίων αθλητών και αθλητριών. Πριν ξεκινήσουμε, εδώ μπορείτε να διαβάσετε το κείμενο με τη γενική ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, που ανέβηκε πριν λίγες μέρες στο NEWS 24/7.

1. ΣΑΜΟΝΙ, ΓΑΛΛΙΑ (1924)

Η ομάδα των ΗΠΑ στην τελετή έναρξης των πρώτων Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, στο Chamonix της Γαλλίας (25/1/1924). AP Photo, File

Οι πρώτοι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες φιλοξενήθηκαν στο Chamonix, ένα μικρό χωριό στους πρόποδες του Λευκού Όρους. Οι αγώνες διήρκεσαν 11 ημέρες (25/1 – 5/2) και σημείωσαν μεγάλη επιτυχία, αφού στο κάλεσμα της Γαλλικής Ολυμπιακής Επιτροπής ανταποκρίθηκαν 258 αθλητές (προερχόμενοι από 16 χώρες), που πήραν μέρος σε 16 συνολικά αγωνίσματα. Οι γυναίκες σε αυτούς τους αγώνες ήταν μόλις 11 και συμμετείχαν όλες στο καλλιτεχνικό πατινάζ. Στα μετάλλια κυριάρχησε η Νορβηγία με συνολικά 17 (4-7-6).

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η 11χρονη Sonja Henie και ο Σουηδός Gilles Grafstrom, σε εμφάνισή τους στο καλλιτεχνικό πατινάζ στους πρώτους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924. AP Photo

• Ο Αμερικανός Charles Jewtraw ήταν αυτός που πήρε το πρώτο χρυσό μετάλλιο στην ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, κερδίζοντας τα 500 μέτρα στην παγοδρομία ταχύτητας.
• Λίγες μέρες αργότερα, ο Σουηδός Gillis Grafstrom κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο καλλιτεχνικό πατινάζ και έγινε ο πρώτος θεωρητικά αθλητής με χρυσό σε θερινούς και χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, αφού είχε κερδίσει το χρυσό μετάλλιο και στην Αμβέρσα το 1920.
• Η 11χρονη Sonja Henie από τη Νορβηγία ήρθε τελευταία στο καλλιτεχνικό πατινάζ των γυναικών, όμως κατάφερε να ξεσηκώσει τους θεατές με τις φιγούρες της.

2. ΣΕΝ ΜΟΡΙΤΣ, ΕΛΒΕΤΙΑ (1928)

Το Ολυμπιακό Στάδιο του St. Moritz στην Ελβετία, όπου διεξήχθησαν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί του 1928. Alamy/Visualhellas.gr

Η ΔΟΕ έδωσε τη διοργάνωση των 2ων Ολυμπιακών Αγώνων στο St. Moritz της Ελβετίας (11-19/2/1928). Σε σχέση με τους Αγώνες του Chamonix αυξήθηκαν σημαντικά οι συμμετοχές (438 άνδρες και 26 γυναίκες από 25 χώρες που πήραν μέρος σε 14 αγωνίσματα). Οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν, χάραξαν και την πορεία των Αγώνων. Η τελετή έναρξης έγινε με χιονοθύελλα, ενώ στο υπόλοιπο της διοργάνωσης επικράτησαν υψηλές θερμοκρασίες που προκάλεσαν προβλήματα.

Εξ αιτίας των καιρικών συνθηκών, στα 10.000 μέτρα της παγοδρομίας ταχύτητας, οι αθλητές υποχρεώθηκαν σε εγκατάλειψη (από τη ζέστη έλιωσε ο πάγος) και τελικά ο αγώνας ακυρώθηκε, χωρίς να υπάρξει νικητής. Επίσης, στα 50 χιλιόμετρα του σκι αντοχής ο αγώνας αμφισβητήθηκε, αφού δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα με το χιόνι, το κέρωμα των πέδιλων και τη θερμοκρασία να φτάνει τους 25 βαθμούς.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η Νορβηγίδα Sonja Henie, τέσσερα χρόνια μετά την τελευταία θέση του 1924, κατέκτησε στο Σεν Μόριτς το πρώτο της χρυσό μετάλλιο στο καλλιτεχνικό πατινάζ. AP Photo

• Η Νορβηγίδα Sonja Henie που είχε πάρει την τελευταία θέση στους Ολυμπιακούς του Chamonix, κατέκτησε στο καλλιτεχνικό πατινάζ το πρώτο της χρυσό μετάλλιο σε ηλικία 15 χρόνων και έγινε η νεότερη χρυσή Ολυμπιονίκης (ρεκόρ που κράτησε 70 ολόκληρα χρόνια).
• Η Νορβηγία με τους Ivar Ballangrud (5.000 μέτρα) και Clas Thunberg (500 και 1.500 μέτρα) που κέρδισαν τρία χρυσά στην παγοδρομία ταχύτητας, έφτασε τα 6 και για δεύτερη φορά κυριάρχησε στον πίνακα των μεταλλίων, έχοντας σχεδόν τα τριπλάσια σε αριθμό από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
• Η Ελβετία κατέκτησε μόνο ένα χάλκινο μετάλλιο, που αποτελεί τη μικρότερη συγκομιδή μεταλλίων από διοργανώτρια χώρα σε οποιαδήποτε διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων.

3. ΛΕΪΚ ΠΛΑΣΙΝΤ, ΗΠΑ (1932)

Το Ολυμπιακό Στάδιο του Lake Placid, στο οποίο διεξήχθησαν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί του 1932. AP Photo

Οι 3οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες φιλοξενήθηκαν το 1932 για πρώτη φορά εκτός Ευρώπης, στο Lake Placid των ΗΠΑ (βόρεια της Νέας Υόρκης) και είχαν αρκετά μικρότερη συμμετοχή (231 άνδρες και 21 γυναίκες από 17 χώρες), αφού η οικονομική κρίση της εποχής, τα αυξημένα έξοδα για τους περισσότερους αθλητές και γενικότερα η απουσία οικονομικής υποστήριξης από τις χώρες τους, δεν επέτρεψαν σε πολλούς να ταξιδέψουν.

Και εδώ υπήρξαν προβλήματα από την έλλειψη του χιονιού και τις θερμοκρασίες. Την έναρξη των αγώνων κήρυξε ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης (και πρόεδρος των ΗΠΑ εννέα μήνες αργότερα), Franklin Delano Roosevelt. Σε αυτή τη διοργάνωση καθιερώθηκε για πρώτη φορά η τελετή απονομής των μεταλλίων σε βάθρο. Η Coca Cola έγινε για πρώτη φορά επίσημος χορηγός των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, κάτι που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Ο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ, κυβερνήτης της Νέας Υόρκης (και λίγους μήνες αργότερα πρόεδρος των ΗΠΑ), χαιρετάει τον αρχηγό της αμερικανικής ομάδας, J.A. Stevens, λίγο πριν την έναρξη των Χειμερινών Ολυμπιακών του 1932. AP Photo

• Η 19χρονη πλέον Sonja Henie από τη Νορβηγία υπερασπίστηκε τον τίτλο της στο καλλιτεχνικό πατινάζ, κερδίζοντας το δεύτερο χρυσό μετάλλιο στην καριέρα της.
• Ο Αμερικανός Eddie Eagan έγινε ο πρώτος – και μοναδικός μέχρι σήμερα – αθλητής που πήρε χρυσό μετάλλιο σε θερινή (πυγμαχία) και χειμερινή Ολυμπιάδα (ελκηθροδρομία μπόμπσλεϊ) σε διαφορετικά αθλήματα.
• Οι ΗΠΑ ανέβηκαν στην υψηλότερη θέση του πίνακα των μεταλλίων για πρώτη και τελευταία μέχρι σήμερα φορά σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, συγκεντρώνοντας 6 χρυσά, 4 ασημένια και 2 χάλκινα.

4. ΓΚΑΡΜΙΣ ΠΑΡΤΕΝΚΙΡΧΕΝ, ΓΕΡΜΑΝΙΑ (1936)

Η ομάδα των ΗΠΑ εισέρχεται στο Ολυμπιακό Στάδιο του Γκάρμις Πάρτενκιρχεν στη διάρκεια της τελετής έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών του 1936. AP Photo

Με τον Αδόλφο Χίτλερ να κάνει τα πάντα ώστε τα φώτα της δημοσιότητας να στραφούν στην Γερμανία, η πόλη της Βαυαρίας Garmisch – Partenkirchen ήταν αυτή που φιλοξένησε τους 4ους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες (6-16 Φεβρουαρίου). Λίγους μήνες αργότερα διεξήχθησαν και οι θερινοί αγώνες στο Βερολίνο, αλλά αυτή ήταν η τελευταία φορά που θερινοί και χειμερινοί αγώνες έγιναν στην ίδια χώρα. Για πρώτη φορά εντάχθηκε στο ολυμπιακό πρόγραμμα το αλπικό σκι, όμως οι προπονητές όσων συμμετείχαν στους αγώνες απαγορεύτηκε να μπουν στο στάδιο, επειδή δήλωναν επαγγελματίες. Αυτή η κατάσταση υποχρέωσε τους Αυστριακούς και Ελβετούς αθλητές, πολλοί εκ των οποίων αποτελούσαν την αφρόκρεμα του αθλήματος, να αρνηθούν τη συμμετοχή τους στους αγώνες.

Οι αγώνες διοργανώθηκαν από το αθλητικό τμήμα του Γ’ Ράιχ, υπό την ηγεσία του Karl Ritter Von Halt που ήταν και ο πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής. Οι συμμετοχές των αθλητών και των αθλητριών υπερδιπλασιάστηκαν σε σχέση με το 1928, φτάνοντας τις 646 (566 άνδρες, 80 γυναίκες) από 28 κράτη. Για πρώτη φορά στην ιστορία υπήρξε και ελληνική συμμετοχή, με τον Δημήτρη Νεγρεπόντη να αγωνίζεται στο αλπικό σκι, στην ελεύθερη κατάβαση, στο σλάλομ και στα 18χλμ του σκι αντοχής. Τα μετάλλια που απονεμήθηκαν στους συγκεκριμένους αγώνες ήταν τα μεγαλύτερα και πιο βαριά που έχουν υπάρξει ποτέ, με το καθένα να έχει διάμετρο 10 εκατοστά, πάχος 4 χιλιοστά και βάρος 324 γραμμάρια!

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Ο Αδόλφος Χίτλερ παρακολουθεί τον τελικό του χόκεϊ επί πάγου. Δυο θέσεις αριστερά του, όπως βλέπουμε τη φωτογραφία, κάθεται ο Γιόζεφ Γκέμπελς. AP Photo

• Ο Αδόλφος Χίτλερ και ο Ρούντολφ Ές ήταν παρόντες στην τελετή έναρξης.
• Το αλπικό σκι έκανε ντεμπούτο σε αυτούς τους αγώνες με το σύνθετο, που ήταν ένας συνδυασμός της ελεύθερης κατάβασης και του σλάλομ (τεχνική κατάβαση).
• Ο Νορβηγός Ivar Ballangrud κατέκτησε τρία χρυσά μετάλλια, και έφτασε τα 4 συνολικά στην παγοδρομία ταχύτητας.
• Η Sonja Henie πήρε ένα ακόμα χρυσό μετάλλιο στο καλλιτεχνικό πατινάζ, φτάνοντας τα τρία συνεχόμενα χρυσά στους Ολυμπιακούς Αγώνες.
• Η Μεγάλη Βρετανία σόκαρε τους Καναδούς, χρυσούς Ολυμπιονίκες του 1932 στο χόκεϊ επί πάγου, πετυχαίνοντας το νικητήριο τέρμα με τον Edgar Brenchley στα τελευταία 90 δευτερόλεπτα του τελικού.
• Η Νορβηγία για 3η φορά σε 4 διοργανώσεις συγκέντρωσε τη μεγαλύτερη συγκομιδή μεταλλίων, με 7 χρυσά, 5 ασημένια και 3 χάλκινα.

5. ΣΕΝ ΜΟΡΙΤΣ, ΕΛΒΕΤΙΑ (1948)

Ο Richard “Dick” Button έγινε ο πρώτος αθλητής που πέτυχε διπλό άξελ στο πρόγραμμά του, κερδίζοντας το χρυσό μετάλλιο. AP Photo

Η ΔΟΕ επέλεξε για δεύτερη φορά το St. Moritz, για να διοργανώσει τους πρώτους μεταπολεμικούς αγώνες (30/1 – 8/2/1948), τους “αγώνες της ανανέωσης” όπως ονομάστηκαν, αφού η Ελβετία είχε μείνει ανέγγιχτη από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο λόγω της ουδετερότητας. Συμμετείχαν αθλητές από 28 χώρες (592 άνδρες και 77 γυναίκες), κανείς από τη Γερμανία και την Ιαπωνία, ενώ ο Φώτης Μαυροπίλης ήταν ο 2ος Έλληνας που εκπροσώπησε τα ελληνικά χρώματα και ο πρώτος που πήρε θέση κατάταξης (101ος στην ελεύθερη κατάβαση του αλπικού σκι). Οι αγώνες στιγματίστηκαν από τις αντιπαραθέσεις και τις πολλές κλοπές που αναφέρθηκαν. Ανάμεσα σε άλλα, κλάπηκε και η Ολυμπιακή σημαία των Αγώνων του 1920 της Αμβέρσας και μόλις αντικαταστάθηκε, εξαφανίστηκε και η καινούργια.

Ο λόγος για τον οποίο αυτοί οι αγώνες θεωρήθηκαν επιτυχημένοι, ήταν ο έντονος ανταγωνισμός, αφού εκπρόσωποι δέκα χωρών πήραν χρυσό μετάλλιο, κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί μέχρι τότε. Πάνω από 800 δημοσιογράφοι προωθούσαν τα αποτελέσματα σε όλο τον κόσμο και περίπου 500 από αυτούς εργάστηκαν για τη διοργάνωση. Στο St. Moritz διαπιστώθηκε ότι οι ανάγκες της εποχής άλλαζαν, ότι η αύξηση της προβολής των αγώνων θα αποτελούσε μονόδρομο στη συνέχεια και ότι η τηλεόραση θα έμπαινε δυναμικά στους αγώνες. Η τεχνολογία της εποχής έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο και για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν το τηλέφωνο και οι τηλεγραφικές υπηρεσίες.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Ο Σουηδός Gustav Lindh τερματίζει πρώτος στην ιππασία, αγώνισμα του Winter Pentathlon (χειμερινή παραλλαγή του μοντέρνου πένταθλου, με σκι αντοχής, σκοποβολή, κατάβαση με σκι, ξιφασκία και ιππασία), που διεξήχθη στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του 1948 ως άθλημα επίδειξης. AP Photo

• Ο Γάλλος Henri Oreiller κέρδισε τρία μετάλλια στους άνδρες στο αλπικό σκι (χρυσά στην ελεύθερη κατάβαση και το σύνθετο, και χάλκινο στην τεχνική κατάβαση), ο πρώτος που πέτυχε κάτι τέτοιο.
• Στο bobsleigh η ομάδα των ΗΠΑ κατήγγειλε τις αρχές για σαμποτάζ στα έλκηθρα. Διαπιστώθηκε ότι είχαν πρόβλημα οι λάμες που εφάπτονταν με τον πάγο, όμως όλα διορθώθηκαν λίγο πριν την έναρξη του αγωνίσματος.
• Η ελκηθροδρομία σκέλετον εμφανίστηκε για δεύτερη φορά στο Ολυμπιακό πρόγραμμα μετά το 1928 και εκεί ο Αμερικανός John Heaton πήρε το δεύτερο μετάλλιό του, 20 χρόνια μετά το πρώτο (αμφότερα ασημένια). Ο Ιταλός Nino Biddia πήρε το χρυσό, πετυχαίνοντας την 1η από τις 231 συνολικά νίκες της καριέρας του. Οι Ιταλοί τον τίμησαν στους αγώνες του Τορίνο το 2006 με μια στροφή στην πίστα που έφερε το όνομά του.
• Στο καλλιτεχνικό πατινάζ η Barbara Ann Scott έγινε η πρώτη αθλήτρια από τον Καναδά που κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο. Κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς της, ένα αεροπλάνο πραγματοποίησε χαμηλή πτήση πάνω από το παγοδρόμιο, αλλά η ίδια έμεινε απόλυτα συγκεντρωμένη στο πρόγραμμά της.
• Στο καλλιτεχνικό πατινάζ των ανδρών, ο Αμερικανός Dick Button έγινε ο πρώτος αθλητής που κατάφερε να κάνει διπλό άξελ, με αποτέλεσμα να πάρει και το χρυσό μετάλλιο.
• Στον πίνακα των μεταλλίων, την πρώτη θέση μοιράστηκαν Νορβηγία και Σουηδία, με 10 μετάλλια έκαστη (4-3-3), κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες.

6. ΟΣΛΟ, ΝΟΡΒΗΓΙΑ (1952)

Ο Νορβηγός, Hjalmar Andrersen στα 1.500 μέτρα του πατινάζ ταχύτητας, όπου κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο, το ένα από τα τρία που κέρδισε στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1952. AP Photo/Rider-Rider

Το Όσλο διοργάνωσε τους αγώνες του 1952 (14-25 Φεβρουαρίου) ως η πρώτη πρωτεύουσα κράτους που φιλοξένησε την μεγαλύτερη γιορτή των χειμερινών αθλημάτων. Σημειώθηκε αριθμός ρεκόρ ως προς τις συμμετοχές με 694 αθλητές (585 άνδρες 109 γυναίκες) από 30 χώρες που πήραν μέρος σε 22 αγωνίσματα. Η Ολυμπιακή φλόγα μεταφέρθηκε από 94 αθλητές που ήταν όλοι πάνω σε σκι. Ένα καινούργιο ξενοδοχείο χτίστηκε για να φιλοξενήσει τους αξιωματούχους των Αγώνων και τους δημοσιογράφους, ενώ κατασκευάστηκαν ξενώνες για τους αθλητές, τις αθλήτριες και τους προπονητές τους, το πρώτο υποτυπώδες Ολυμπιακό χωριό.

Η Ιαπωνία και η Γερμανία (που είχαν αποκλειστεί από τους Αγώνες του 1948 λόγω του Β’ΠΠ) πήραν άδεια από τη ΔΟΕ να συμμετάσχουν ξανά. Η Γερμανία εκπροσωπήθηκε μόνο από Δυτικογερμανούς αθλητές, αφού η Ανατολική Γερμανία αρνήθηκε να κατέβει μαζί με τη Δυτική Γερμανία ως μια ομάδα. Την Ελλάδα εκπροσώπησαν ο Αλέξανδρος Βούξινος (72ος στην τεχνική κατάβαση), ο Άγγελος Λεμπέσης στην ελεύθερη κατάβαση και ο Αντώνιος Μιλιόρδος που έκλεψε την παράσταση με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Τερμάτισε στην ελεύθερη και στην τεχνική κατάβαση, όμως στο τεχνικό αγώνισμα έπεσε 18 φορές και πέρασε τη γραμμή του τερματισμού με την πλάτη! Στα μετάλλια πρώτευσε και πάλι η Νορβηγία (7-3-6).

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η Αμερικανίδα Andrea Mead Lawrence στον τερματισμό του γιγαντιαίου σλάλομ, όπου κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο (14/2/1952). AP Photo

• Η Αμερικανίδα Andrea Mead Lawrence κατέκτησε το χρυσό στην τεχνική και στην γιγαντιαία τεχνική κατάβαση, η πρώτη από τη χώρα της (σε άνδρες και γυναίκες) με δύο χρυσά στην ίδια Ολυμπιακή διοργάνωση.
• Στην παγοδρομία ταχύτητας ο Νορβηγός οδηγός φορτηγών, Hjalmar Andrersen κατέκτησε τρία χρυσά μετάλλια, στα 1.500 μέτρα, στα 5.000 μέτρα και στα 10.000 μέτρα και έγινε ο πιο πετυχημένος αθλητής της διοργάνωσης.
• Τέσσερα χρόνια μετά το διπλό άξελ και το χρυσό μετάλλιο στο St. Moritz, ο Dick Button πέτυχε για πρώτη φορά το τριπλό άξελ και έτσι πήρε ακόμα ένα χρυσό. Η καριέρα του συνεχίστηκε στην τηλεόραση από τη θέση του σχολιαστή στα κανάλια ABC και NBC.
• Στην τελετή λήξης παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια Ολυμπιακή σημαία, η οποία παραδόθηκε στον δήμαρχο της Κορτίνα ντ’ Αμπέτσο, που θα διοργάνωνε τους επόμενους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Η σημαία αυτή, με την ονομασία “Oslo flag”, έκανε την τελευταία της εμφάνιση στους Αγώνες του 2014 στο Σότσι της Ρωσίας και αντικαταστάθηκε το 2018 από την “Pyeongchang flag” στη Νότια Κορέα.

7. ΚΟΡΤΙΝΑ ΝΤ’ΑΜΠΕΤΣΟ, ΙΤΑΛΙΑ (1956)

Ο Guido Caroli, τελευταίος λαμπαδηδρόμος στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1956, σκοντάφτει σε ένα καλώδιο και πέφτει μπροστά σε 13.000 θεατές και 825 αθλητές και αθλήτριες, διατηρώντας όμως τη φλόγα αναμμένη. Ο Ιταλός δεν έχασε την ψυχραιμία του, σηκώθηκε και άναψε τελικά τον βωμό μέσα σε γενική αποθέωση (26/1/1956). AP Photo/Staff/Jim Pringle

Οι αγώνες στην Cortina d’ Ampezzo διεξήχθησαν από 26 Ιανουαρίου μέχρι 5 Φεβρουαρίου και στο κάλεσμα της Ιταλικής Ολυμπιακής Επιτροπής ανταποκρίθηκαν 821 αθλητές (687 άνδρες και 134 γυναίκες) από 32 χώρες που πήραν μέρος σε 24 αγωνίσματα.  Ήταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες στην ιστορία με τηλεοπτική κάλυψη και χορηγούς. Ήταν οι μοναδικοί Χειμερινοί που μπορούσε κανείς να επισκεφθεί όλες τις εγκαταστάσεις με τα πόδια, αφού βρίσκονταν συγκεντρωμένες σε πολύ μικρή απόσταση, αλλά και η τελευταία φορά που το καλλιτεχνικό πατινάζ διεξήχθη σε ανοιχτό στάδιο.

Στην τελετή έναρξης, τελευταίος λαμπαδηδρόμος ήταν ο Ιταλός παγοδρόμος Guido Caroli, ο οποίος είχε μπει στο στάδιο φορώντας παγοπέδιλα. Λίγο πριν φτάσει στο βωμό, το πέδιλό του μπλέχτηκε σε ένα καλώδιο τηλεόρασης, έπεσε, αλλά κατάφερε να διατηρήσει αναμμένη τη δάδα, σηκώθηκε και τελικά άναψε τη φλόγα. Η Σοβιετική Ένωση έκανε αισθητή τη συμμετοχή της, παίρνοντας στο ντεμπούτο της 16 μετάλλια (7-3-6), τα περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Οι αγώνες μεταδόθηκαν τηλεοπτικά σε 22 χώρες, ενώ οι αθλητές της Δυτικής και Ανατολικής Γερμανίας συμμετείχαν με κοινή ομάδα, κάτι που συνεχίστηκε μέχρι το 1964.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η Lyubov Kozyreva ήρθε πρώτη στα 10 χιλιόμετρα του cross-country και κατέκτησε το πρώτο χρυσό μετάλλιο της Σοβιετικής Ένωσης στην ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων (28/1/1956). AP Photo

• Στην ελκηθροδρομία bobsleigh η Ιταλία που δεν είχε κερδίσει ούτε ένα μετάλλιο σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες μέχρι τότε, κατάφερε να πάρει ένα χρυσό και δύο ασημένια.
• Στην παγοδρομία ταχύτητας οι αθλητές της Σοβιετικής Ένωσης κέρδισαν τα 7 από τα 12 μετάλλια του αγωνίσματος, σημείωσαν δύο παγκόσμια και ένα Ολυμπιακό ρεκόρ και είχαν τουλάχιστον έναν αθλητή σε κάθε απονομή. Ο Yevgeny Grishin ήταν ο κορυφαίος των Σοβιετικών με δύο χρυσά και δύο παγκόσμια ρεκόρ, ενώ ο Σουηδός Sigvard Ericsson κατέκτησε ένα χρυσό, ένα ασημένιο και σημείωσε ένα Ολυμπιακό ρεκόρ.
• Η Σοβιετική Lyubov Kozyreva τερμάτισε πρώτη στα 10 χιλιόμετρα του cross-country, κατακτώντας το πρώτο χρυσό μετάλλιο στην ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες.
• Στο αλπικό σκι ο Αυστριακός Toni Sailer κατάφερε να κερδίσει και τα τρία αγωνίσματα των ανδρών, με την Αυστρία να παίρνει τα εννέα από τα 18 μετάλλια.
• Στο Άλμα με σκι οι Φινλανδοί εισήγαγαν ένα νέο στιλ κατά τη διάρκεια της πτήσης, έχοντας τα χέρια δίπλα στον κορμό και όχι μπροστά από το κεφάλι. Έτσι οι Antti Hyvarinen και Aulis Kallakorpi έκαναν το 1-2 παίρνοντας χρυσό και ασημένιο.

8. ΣΚΟΥΟ ΒΑΛΕΪ, ΗΠΑ (1960)

Η τελετή έναρξης στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1960, έργο του Γουόλτ Ντίσνεϊ. AP Photo

Μετά από 28 χρόνια οι Αγώνες επανήλθαν στις ΗΠΑ και στο Squaw Valley της Καλιφόρνιας (γνωστό σήμερα ως Palisades Tahoe), ένα μικρό χειμερινό θέρετρο. Οι Αμερικάνοι μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα δημιούργησαν μια εντελώς διαφορετική πόλη, κατασκευάζοντας ξενοδοχεία, εστιατόρια, γέφυρες και όλες τις απαραίτητες αθλητικές εγκαταστάσεις για τους αγώνες. Ήταν μάλιστα οι πρώτοι αγώνες που είχαν κανονικό Ολυμπιακό χωριό για τη φιλοξενία των αθλητών. Συνολικά πήραν μέρος 665 αθλητές (521 άνδρες και 144 γυναίκες) από 30 χώρες σε 27 αγωνίσματα, που έγιναν από τις 18 μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου, χωρίς ελληνική συμμετοχή. Η Σοβιετική Ένωση πρώτευσε για δεύτερη συνεχόμενη διοργάνωση στον πίνακα των μεταλλίων (7-5-9).

Σε αυτή τη διοργάνωση εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στο Ολυμπιακό πρόγραμμα, το Δίαθλο των ανδρών και η Παγοδρομία ταχύτητας των γυναικών. Οι τελετές έναρξης και λήξης ήταν δημιούργημα του Walt Disney, χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά ηλεκτρονικοί υπολογιστές (ο πρωτοποριακός IBM 305 RAMAC), ενώ η τηλεόραση βοήθησε ώστε να δουν οι κριτές αν οι αθλητές του αλπικού σκι είχαν περάσει σωστά όλες τις πόρτες πριν την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Η ελκηθροδρομία μπόμπσλεϊ βγήκε από το Ολυμπιακό πρόγραμμα για πρώτη και τελευταία φορά, αφού οι διοργανωτές θεώρησαν οικονομικά ασύμφορο να κατασκευάσουν πίστα μόνο για εννέα συμμετοχές.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Ο Ανατολικογερμανός Helmut Recknagel ίπταται προς την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου στο άλμα με σκι, με το παλιό στιλ με τα χέρια μπροστά (28/2/1960). AP Photo

• O Σοβιετικός Yevgeny Grishin πήρε χρυσά στα 500 και 1.500 μέτρα στην παγοδρομία ταχύτητας, ενώ στις γυναίκες η συμπατριώτισσά του Lidia Skoblikova πρόσθεσε ακόμα δύο χρυσά, στα 1.500 και 3.000 μέτρα.
• Ο Φιλανδός Veikko Hakulinen (cross-country) ήταν ο μοναδικός αθλητής που πήρε τρία χρυσά μετάλλια στο Squaw Valley. Μάλιστα στην σκυταλοδρομία, που αγωνίστηκε ως τελευταίος αθλητής για την ομάδα του, βρισκόταν πίσω από τον πρωτοπόρο γύρω στα 20 μέτρα και τελικά κέρδισε με διαφορά ενός μέτρου.
• Στο αλπικό σκι ο Γάλλος Jean Vuarnet κέρδισε την ελεύθερη κατάβαση και έγινε ο πρώτος που το πέτυχε με πέδιλα που είχαν μεταλλική λάμα.
• Στο δίαθλο που διεξήχθη για πρώτη φορά, ο Σουηδός Klas Lestander σημείωσε τον 15ο χρόνο, όμως κέρδισε τον αγώνα αφού ήταν απόλυτα εύστοχος στις 20 βολές.

9. ΙΝΣΜΠΡΟΥΚ, ΑΥΣΤΡΙΑ (1964)

Στιγμιότυπο από την τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1964 στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας. AP Photo

Η πόλη του Ίνσμπρουκ φιλοξένησε τους αγώνες του 1964, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τους χίλιους αθλητές (1.091 συνολικά, 892 άνδρες και 199 γυναίκες) από 36 χώρες οι οποίοι αγωνίστηκαν σε 34 αγωνίσματα από τις 29 Ιανουαρίου μέχρι τις 9 Φεβρουαρίου. Η ζέστη και η ελάχιστη χιονόπτωση, υποχρέωσαν τον Αυστριακό στρατό να μεταφέρει χιόνι και πάγο από τη γύρω περιοχή, ώστε να διεξαχθούν τα αγωνίσματα. Ήταν η παρθενική εμφάνιση της ελκηθροδρομίας λουτζ (Luge) στο Ολυμπιακό πρόγραμμα, όμως το άθλημα συγκέντρωσε πολύ μικρό αριθμό θεατών, επειδή λίγο πριν την έναρξη των αγώνων είχε σκοτωθεί ο Βρετανός Kazimierz Kay-Skrzypesky.

Για πρώτη φορά είχαμε επίσημη λαμπαδηδρομία, με την φλόγα να ταξιδεύει από την αρχαία Ολυμπία μέχρι την Αθήνα και από εκεί αεροπορικώς στη Βιέννη και το Ίνσμπρουκ. Τρεις ασιατικές χώρες πραγματοποίησαν το ντεμπούτο τους σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, η Νότια Κορέα, η Ινδία και η Μογγολία. Η ομάδα της Σοβιετικής Ένωσης κυριάρχησε για τρίτη συνεχόμενη φορά στον πίνακα των μεταλλίων, καταρρίπτοντας δυο ρεκόρ, των περισσότερων χρυσών (11) και του συνολικού αριθμού των μεταλλίων (25) στην ίδια διοργάνωση.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Εκπληκτικό φωτογραφικό κλικ από το άλμα με σκι, με το Ίνσμπρουκ στο βάθος και ακόμα πιο πέρα τις Άλπεις. AP Photo

• Η Ρωσίδα Lidia Skoblikova έγραψε ιστορία κερδίζοντας χρυσό σε τέσσερα αγωνίσματα στην παγοδρομία ταχύτητας και έτσι έφτασε τα 6 (ρεκόρ εποχής στην ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων).
• Ο Ιταλός οδηγός του bobsleigh, Eugenio Monti, τιμήθηκε με το μετάλλιο Pierre de Coubertin επειδή βοήθησε τους Βρετανούς Toni Nash και Robin Dixon να διορθώσουν το μηχανικό πρόβλημα που είχαν και να πάρουν στη συνέχεια το χρυσό μετάλλιο.
• Στο σκι αντοχής η Klavdiya Boyarskikh από τη Σοβιετική Ένωση κατέκτησε τρία χρυσά μετάλλια.
• Στο αλπικό σκι οι δυο Γαλλίδες αδελφές, Christine και Marielle Goitschel, κατέκτησαν η κάθε μια από ένα χρυσό και ένα ασημένιο μετάλλιο.

10. ΓΚΡΕΝΟΜΠΛ, ΓΑΛΛΙΑ (1968)

Η έπαρση της Ολυμπιακής σημαίας στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1968 στην Γκρενόμπλ της Γαλλίας. AP Photo/Dieter Endlicher

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Γκρενόμπλ ήταν οι πρώτοι που μεταδόθηκαν από την τηλεόραση με έγχρωμη εικόνα. Στη Γαλλική πόλη αγωνίστηκαν από τις 6 έως τις 18 Φεβρουαρίου 1.158 αθλητές (947 άνδρες και 211 γυναίκες) από 37 χώρες σε 35 αγωνίσματα. Η πώληση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων έφτασε τον αριθμό ρεκόρ των 2 εκατομμυρίων δολαρίων (έναντι 936.000 δολαρίων στο Ίνσμπρουκ). Οι αγώνες έγιναν σε διαφορετικές περιοχές γύρω από την πόλη, υποχρεώνοντας τους διοργανωτές να φτιάξουν τρία ολυμπιακά χωριά.

Οι ίδιοι πάντως έλεγαν ότι αυτό έγινε για να αναδείξουν με τον καλύτερο τρόπο τις εγκαταστάσεις και τους αθλητές, με τη βοήθεια της τηλεόρασης. Ήταν οι πρώτοι αγώνες που η Γερμανία αγωνίστηκε ως Ανατολική και Δυτική, αλλά και η πρώτη φορά που υπήρξαν έλεγχοι ντόπινγκ και φύλου στους αγωνιζόμενους. Επίσης ήταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί με μασκότ (τον Schuss, έναν στιλάτο σκιέρ). Η Νορβηγία κατάφερε να σπάσει την κυριαρχία της Σοβιετικής Ένωσης και να συγκεντρώσει τα περισσότερα μετάλλια (6 χρυσά, 6 ασημένια και 2 χάλκινα).

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η Αμερικανίδα Peggy Fleming κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο καλλιτεχνικό πατινάζ. AP Photo

• Ο Γάλλος “γόης” Jean Claude Killy κέρδισε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία τα δύο χρυσά στο αλπικό σκι, όμως στο τρίτο αγώνισμα (σλάλομ) ο Αυστριακός “σούπερ-σταρ” Karl Schranz ισχυρίστηκε ότι ένας μυστηριώδης άνδρας ντυμένος στα μαύρα, βρέθηκε ξαφνικά μπροστά του στη διαδρομή, αναγκάζοντάς τον να σταματήσει, με αποτέλεσμα να επαναλάβει από την αρχή την προσπάθειά του. Το άθροισμα των χρόνων στις δύο προσπάθειες έδινε νικητή τον Αυστριακό, όμως με απόφαση της επιτροπής εφέσεων, ο Schranz ακυρώθηκε και έτσι η νίκη και το τρίτο χρυσό κατέληξαν στον Killy.
• Στην ελκηθροδρομία Λουτζ η γυναικεία ομάδα της Ανατολικής Γερμανίας πήρε χρυσό, ασημένιο και μια τέταρτη θέση, όμως αποδείχτηκε ότι πριν τον αγώνα είχε ζεστάνει τις μεταλλικές λάμες, κάτι που απαγορευόταν από τους κανονισμούς και έτσι ακυρώθηκε.
• Ο Ιταλός οδηγός του bobsleigh, Eugenio Monti κατέκτησε δυο χρυσά μετάλλια. Οι αγώνες του bobsleigh ξεκινούσαν πριν την ανατολή του ήλιου και ολοκληρώνονταν λίγο μετά την αυγή, αφού η πίστα στο Alpe d’Huez δεν διατηρούσε τον πάγο στερεό στο φως της ημέρας.
• Στο καλλιτεχνικό πατινάζ, η Αμερικανίδα Peggy Fleming κατέκτησε το πρώτο χρυσό μετάλλιο μετά το αεροπορικό δυστύχημα του 1961, όταν η πτήση 548 της Sabena, είχε συντριβεί στα περίχωρα των Βρυξελλών, ξεκληρίζοντας ολόκληρη την ομάδα των ΗΠΑ που ταξίδευε με προορισμό την Πράγα και το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.

11. ΣΑΠΟΡΟ, ΙΑΠΩΝΙΑ (1972)

Αεροφωτογραφία του Ολυμπιακού Σταδίου του Σαπόρο, κατά τη διάρκεια της τελετής έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1972. AP Photo

Το 1972 οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν στο Σαπόρο της Ιαπωνίας (για πρώτη φορά εκτός Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής) από τις 3 έως τις 13 Φεβρουαρίου. Πήραν μέρος 1.006 αθλητές (801 άνδρες και 205 γυναίκες) από 35 χώρες, σε 35 αγωνίσματα. Ο πρόεδρος της Ολυμπιακής επιτροπής, Avery Brundage, απείλησε έναν μεγάλο αριθμό αθλητών του αλπικού σκι, επειδή πήραν μέρος σε κάμπ προετοιμασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Brundage πίστευε ότι οι συγκεκριμένοι αθλητές είχαν οικονομικές απολαβές από εταιρείες αθλητικού εξοπλισμού και ότι πλέον δεν ήταν ερασιτέχνες, αλλά επαγγελματίες. Τελικά αποκλείστηκε γι’ αυτόν τον λόγο ο Αυστριακός σκιέρ, Karl Schranz, ο οποίος έπαιρνε ως χορηγία από εταιρεία κατασκευής σκι 50.000 δολάρια τον χρόνο.

Επίσης οι Καναδοί δεν κατέβασαν ομάδα στο χόκεϊ επί πάγου στους αγώνες του 1972 και του 1976, διαμαρτυρόμενοι για τον αποκλεισμό αθλητών από τα επαγγελματικά πρωταθλήματα, τη στιγμή που όπως υποστήριζαν, επαγγελματίες αθλητές από τις Ανατολικές χώρες έπαιρναν κανονικά μέρος χωρίς κανέναν περιορισμό. Ήταν οι τελευταίοι αγώνες στους οποίους αθλητής κατέκτησε χρυσό μετάλλιο στο σκι αντοχής, χρησιμοποιώντας  ξύλινα πέδιλα, αφού στη συνέχεια τα υλικά ήταν συνθετικά. Στον πίνακα των μεταλλίων, η Σοβιετική Ένωση πρώτευσε με 8 χρυσά, 5 ασημένια και 3 χάλκινα.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η άγνωστη μέχρι τότε 17χρονη Ελβετίδα Marie-Therés Nadig, στην ελεύθερη κατάβαση, όπου κέρδισε το ένα από τα δυο χρυσά της μετάλλια (5/2/1972). AP Photo

• Η Ιαπωνία, που μέχρι τότε δεν είχε κερδίσει ποτέ χρυσό μετάλλιο (είχε μόνο ένα ασημένιο από το 1956), κατόρθωσε να ανεβάσει τρεις αθλητές στο βάθρο του άλματος με σκι στον μικρό λόφο. Ο Yukio Kasaya ήταν ο νικητής, με δεύτερο τον Akitsugu Konno και τρίτο τον Seiji Aochi.
• Στο σκι αντοχής γυναικών η Galina Kulakova από την Σοβιετική Ένωση κέρδισε και τα τρία αγωνίσματα.
• Στο αλπικό σκι η άγνωστη 17χρονη Marie-Therés Nadig από την Ελβετία, κέρδισε χρυσά μετάλλια στην ελεύθερη κατάβαση και τη γιγαντιαία τεχνική κατάβαση.
• Στο δίαθλο, ο Magnar Solberg έγινε ο πρώτος αθλητής του αγωνίσματος που κέρδισε χρυσό σε δύο συνεχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες (στα 20 χιλιόμετρα ατομικού).
• Η Ισπανία κατέκτησε το πρώτο της χρυσό μετάλλιο σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες με τον Francisco Fernández Ochoa στο σλάλομ του αλπικού σκι.

12. ΙΝΣΜΠΡΟΥΚ, ΑΥΣΤΡΙΑ (1976)

Οι δυο Ολυμπιακές φλόγες στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1976 στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας. AP Photo

Οι 12οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες δόθηκαν από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή στο Ντένβερ των ΗΠΑ, όμως μετά από δημοψήφισμα οι κάτοικοι του Κολοράντο αποφάσισαν να μη χρηματοδοτηθούν οι αγώνες από την πολιτεία. Μετά από διαδοχικές αρνήσεις από τη Σιόν της Ελβετίας, το Γουίστλερ του Καναδά, το Σολτ Λέικ Σίτι και το Λέικ Πλάσιντ των ΗΠΑ, η ΔΟΕ επέλεξε το 1973 το Ίνσμπρουκ της Αυστρίας (το οποίο είχε όλες τις υποδομές και την εμπειρία από τους αγώνες του 1964), για να αναλάβει τη διοργάνωση τρία χρόνια αργότερα.

Άναψαν ταυτόχρονα δύο Ολυμπιακές φλόγες, αφού ήταν η δεύτερη φορά που η πόλη φιλοξενούσε Αγώνες, ενώ εφαρμόστηκαν δρακόντεια μέτρα ασφαλείας μετά τον “μαύρο Σεπτέμβρη” του 1972 (Ολυμπιακοί Αγώνες του Μονάχου). Συμμετείχαν 1.123 αθλητές (892 άνδρες και 231 γυναίκες) από 37 χώρες που πήραν μέρος σε 37 αγωνίσματα (4 έως 15 Φεβρουαρίου). Η Σοβιετική Ένωση διατηρήθηκε για μια ακόμη φορά στην κορυφή του πίνακα των μεταλλίων με 13 χρυσά, 6 ασημένια και 8 χάλκινα.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η Αμερικανίδα Dorothy Hamill, στο βάθρο των νικητών με το χρυσό μετάλλιο που κατέκτησε στο καλλιτεχνικό πατινάζ. Η Hamill έγινε παγκοσμίως γνωστή για την “wedge” κόμμωση που λανσάρισε στο Ίνσμπρουκ. AP Photo

• Για πρώτη φορά τα αγωνίσματα των ελκηθροδρομιών (Bobsleigh & Luge) διεξήχθησαν σε κοινή πίστα, στο γειτονικό Igls.
• Η Αμερικανίδα Dorothy Hamill, που έγινε αμέσως γνωστή από την χαρακτηριστική της κόμη “wedge”, κέρδισε το χρυσό μετάλλιο στο καλλιτεχνικό πατινάζ.
• Στο καλλιτεχνικό πατινάζ των ανδρών, ο Αμερικανός Terry Kubicka επιχείρησε – και πέτυχε – για πρώτη φορά ένα άκρως επικίνδυνο backflip.
• Η Σοβιετική Ένωση κέρδισε για τέταρτη φορά το χρυσό στο χόκεϊ επί πάγου εκμεταλλευόμενη και την απουσία του Καναδά για δεύτερη συνεχόμενη διοργάνωση.
• Η αθλητική τεχνολογία έκανε εντυπωσιακή εμφάνιση στο Ίνσμπρουκ, με νέα συνθετικά υλικά στα σκι, καινούργιες λείες στολές με κουκούλα και αεροδυναμικά κράνη, στα αθλήματα του αλπικού σκι, του άλματος με σκι και στο πατινάζ ταχύτητας.
• Η Σοβιετική Galina Kulakova ήρθε τρίτη στα 5 χιλιόμετρα του σκι αντοχής, όμως δεν της δόθηκε το χάλκινο μετάλλιο λόγω θετικού δείγματος στην εφεδρίνη. Ήταν η πρώτη φορά στην Ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων που είχαμε αφαίρεση μεταλλίου λόγω απαγορευμένης ουσίας. Παρόλα αυτά, τόσο η FIS, όσο και η ΔΟΕ, της επέτρεψαν να αγωνιστεί στη συνέχεια στα 10 χιλιόμετρα και στη σκυταλοδρομία 4 Χ 5 χλμ, όπου κέρδισε το χρυσό μετάλλιο.

13. ΛΕΪΚ ΠΛΑΣΙΝΤ, ΗΠΑ (1980)

Οι παίκτες της ομάδας χόκεϊ επί πάγου των ΗΠΑ πανηγυρίζουν την ιστορική τους νίκη επί της Σοβιετικής Ένωσης, που τους άνοιξε τον δρόμο για την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου (22/2/1980). AP Photo/File

Οι 13οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν στο ίδιο μέρος που είχαν διεξαχθεί και το 1932, στο Lake Placid της Νέας Υόρκης, στις ΗΠΑ. Συμμετείχαν 1.072 αθλητές (840 άνδρες και 272 γυναίκες) από 37 χώρες που πήραν μέρος σε 38 αγωνίσματα (14 έως τις 23 Φεβρουαρίου). Πρωταγωνίστησαν τα κυκλοφοριακά προβλήματα, με τους χιλιάδες θεατές να παραμένουν επί ώρες καθηλωμένοι στους δρόμους του παγωμένου Lake Placid. Επίσης δημιουργήθηκε χάος με τα εισιτήρια, αφού για να μπορέσει κανείς να πάρει το πολυπόθητο χαρτάκι έπρεπε ήδη να είναι κάτοχος.

Τα εκδοτήρια είχαν τοποθετηθεί σε χώρους που για να φτάσεις εκεί, έπρεπε να είχες ακυρώσει κάποιο άλλο εισιτήριο νωρίτερα. Στο Lake Placid, τα εισιτήρια των αγώνων πωλούνται ακόμα και σήμερα σε τουριστικά καταστήματα  ως σουβενίρ. Για πρώτη φορά συμμετείχαν σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες η Κίνα, η Κύπρος και η Κόστα Ρίκα. Η Ανατολική Γερμανία ήρθε πρώτη στο σύνολο των μεταλλίων (23), όμως στην κορυφή του πίνακα βρέθηκε και πάλι η Σοβιετική Ένωση λόγω περισσότερων χρυσών μεταλλίων (10 έναντι 9 των Ανατολικογερμανών).

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Ο Αμερικανός Eric Heiden κατέκτησε 5 χρυσά μετάλλια στο πατινάζ ταχύτητας και έγινε ο πρώτος και μοναδικός μέχρι σήμερα αθλητής με 5 χρυσά σε μια διοργάνωση Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων. AP Photo

• Ήταν οι πρώτοι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες που οι διοργανωτές χρησιμοποίησαν τεχνητό χιόνι.
• Η ομάδα χόκεϊ επί πάγου των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν αυτή που έγραψε ιστορία στους αγώνες του Lake Placid. Στις φάσεις των μεταλλίων νίκησε 4-3 την κάτοχο του επί 16 χρόνια χρυσού, Σοβιετική Ένωση και στον τελευταίο αγώνα τη Φινλανδία παίρνοντας το χρυσό μετάλλιο. Αυτό ονομάστηκε από τους δημοσιογράφους ως το “θαύμα στον πάγο” (miracle on ice), αποτέλεσε σημείο αναφοράς του “ψυχρού πολέμου” για πολλά χρόνια και ήταν η αιτία για να γυριστεί η ταινία “Miracle” το 2004.
• Στο αλπικό σκι ο θρύλος Ingemar Stenmark από τη Σουηδία κέρδισε δυο χρυσά μετάλλια στη γιγαντιαία τεχνική κατάβαση και την τεχνική κατάβαση.
• Η Hanni Wenzel κέρδισε τα ίδια αγωνίσματα στις γυναίκες, χρίζοντας το Λιχτενστάιν ως το μικρότερο κράτος που αθλητής του έχει κατακτήσει χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο.
• Ο Αμερικανός Eric Heiden πήρε πέντε χρυσά στην παγοδρομία ταχύτητας (500m, 1.000m, 1.500m, 5.000m και 10.000m) και έγινε ο μοναδικός αθλητής στην ιστορία με πέντε χρυσά μετάλλια σε ατομικά αγωνίσματα μιας διοργάνωσης Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων.
• Ο Σοβιετικός Nikolay Zimyatov κατέκτησε τρία χρυσά μετάλλια στο σκι αντοχής.
• Στην πιθανότατα πλέον δραματική αναμέτρηση της διοργάνωσης, ο Σουηδός Thomas Wassberg κέρδισε το χρυσό μετάλλιο, ξεπερνώντας τον Φινλανδό Juha Mieto στα 15 χιλιόμετρα του σκι αντοχής κατά μόλις ένα εκατοστό του δευτερολέπτου, που είναι και η μικρότερη χρονική διαφορά ανάμεσα στον πρώτο και τον δεύτερο στην Ολυμπιακή ιστορία του αθλήματος.

14. ΣΑΡΑΓΕΒΟ, ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑ (1984)

Η αφή της Ολυμπιακής φλόγας στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1984 στο Σαράγεβο (8/2/1984). AP Photo

Στους πρώτους αγώνες επί προεδρίας Juan Antonio Samaranch, το Σαράγεβο επιλέχθηκε για τη διοργάνωση του 1984. Συμμετείχαν 1.272 αθλητές (998 αθλητές και 274 αθλήτριες) από 49 χώρες που πήραν μέρος σε 39 αγωνίσματα (7 έως τις 19 Φεβρουαρίου). Ήταν η πρώτη διοργάνωση των Χειμερινών Ολυμπιακών που δόθηκε σε κομμουνιστική χώρα. Τις πρώτες μέρες των Αγώνων, υπήρξαν πολλές αλλαγές στο πρόγραμμα λόγω πολύ δυσμενών καιρικών συνθηκών. Η Γιουγκοσλαβία, πολύ καλή στον οργανωτικό τομέα, κέρδισε το πρώτο της μετάλλιο στην ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών με τον Jure Franco (ασημένιο στη γιγαντιαία τεχνική κατάβαση).

Από ελληνικής πλευράς για πρώτη φορά συμμετείχαν 6 αθλητές, ενώ ο Σενεγαλέζος Lamine Gueye έγινε ο πρώτος μαύρος Αφρικανός που πήρε μέρος σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Στην τελετή έναρξης, η Ολυμπιακή σημαία ανέβηκε κατά λάθος ανάποδα στον ιστό, κάτι που επαναλήφθηκε στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες το 2024 στο Παρίσι. Αυτή τη φορά, σε αντίθεση με το 1980, η Σοβιετική Ένωση ήρθε πρώτη στη συνολική συγκομιδή μεταλλίων (25), όμως στην κορυφή του πίνακα βρέθηκε η Ανατολική Γερμανία λόγω περισσότερων χρυσών μεταλλίων (9 έναντι 6 των Σοβιετικών).

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Η Jayne Torvill και ο Christopher Dean χορεύουν στο ελεύθερο πρόγραμμα του καλλιτεχνικού πατινάζ το Bolero του Ravel. Οι δυο τους πήραν την απόλυτη βαθμολογία στο τεχνικό κομμάτι (κάτι που δεν έχει επαναληφθεί μέχρι σήμερα) και φυσικά κέρδισαν το χρυσό μετάλλιο. AP Photo

• Οι δίδυμοι Αμερικάνοι Phil και Steve Mahre κατέλαβαν την πρώτη και δεύτερη θέση στην τεχνική κατάβαση των ανδρών (με διαφορά 21 εκατοστά του δευτερολέπτου ο ένας από τον άλλο).
• Στο σκι αντοχής η Marja Liisa Hamalainen από τη Φινλανδία κέρδισε και τα τρία αγωνίσματα.
• Στην παγοδρομία ταχύτητας ο Καναδός Gaetan Boucher και η Ανατολικογερμανίδα Karin Enke πήραν από δύο χρυσά μετάλλια, ενώ η Ανατολική Γερμανία κέρδισε τα 9 από τα 12 μετάλλια του αθλήματος.
• Στο ελεύθερο πρόγραμμα του καλλιτεχνικού πατινάζ στα ζευγάρια, οι Jayne Torvill και Christofer Dean από τη Βρετανία, χορεύοντας το Bolero του Ravel, πήραν την απόλυτη βαθμολογία στο τεχνικό κομμάτι (κάτι που δεν έχει επαναληφθεί μέχρι σήμερα) και φυσικά κέρδισαν το χρυσό μετάλλιο.
• Για πρώτη φορά παρουσιάστηκε ως αγώνισμα επίδειξης το Disabled skiing (σκι για άτομα με αναπηρία).

πηγή:news247.gr